• آبان 11, 1405
  • به‌روزرسانی: آبان 19, 1405
  • زمان مطالعه: 9 دقیقه

باتری بایوس مادربرد؛ مدل CR2032، علائم خرابی و تعویض

باتری بایوس مادربرد CR2032 روی مادربرد و باتری سکه‌ای 3 ولت

ساعت کامپیوتر هر بار که برق قطع می‌شود به سال‌های قبل برمی‌گردد؟ یا هنگام روشن شدن پیام خطای CMOS می‌بینید؟ معمولاً مقصر باتری بایوس مادربرد است که ضعیف شده است. خبر خوب این است که این قطعه ارزان است و تعویضش ساده است.

در این راهنما مدل و ولتاژ باتری، علائم خرابی و روش تعویض در کیس و لپ‌تاپ را می‌خوانید. برای تهیه‌ی باتری هم می‌توانید باتری‌های سکه‌ای CR2032 و سایر سایزها را ببینید.

باتری بایوس مادربرد چه کاری انجام می‌دهد؟

روی مادربرد یک باتری سکه‌ای کوچک نصب است. به آن باتری CMOS هم می‌گویند. وظیفه‌اش نگه‌داشتن ساعت و تنظیمات بایوس در زمانی است که برق اصلی وصل نیست. درباره‌ی حافظه‌ی غیرفرار بایوس می‌توانید در ویکی‌پدیای انگلیسی بیشتر بخوانید.

این باتری موارد زیر را حفظ می‌کند:

  • تاریخ و ساعت سیستم
  • ترتیب بوت و انتخاب دیسک اصلی
  • تنظیمات پایه‌ی بایوس مانند حالت SATA

کامپیوتر بدون باتری بایوس مادربرد هم کار می‌کند، چون هنگام روشن بودن برق را از منبع تغذیه می‌گیرد. اما با قطع برق، همه‌ی این تنظیمات پاک می‌شود.

مدل و ولتاژ باتری بایوس مادربرد

رایج‌ترین مدل CR2032 است. این یک باتری لیتیومی سکه‌ای با ولتاژ اسمی 3 ولت است. قطر آن 20 میلی‌متر و ضخامتش 3.2 میلی‌متر است. اگر می‌پرسید «باتری مادربرد چند ولت است؟»، پاسخ ساده 3 ولت است. اطلاعات بیشتری درباره‌ی این خانواده در صفحه‌ی Button cell هست.

بعضی مادربردها یا لپ‌تاپ‌های قدیمی مدل دیگری می‌گیرند. جدول زیر سه مدل هم‌خانواده را مقایسه می‌کند:

مدل ضخامت کاربرد در مادربرد
CR2032 3.2 میلی‌متر رایج‌ترین مدل
CR2025 2.5 میلی‌متر فقط وقتی سازنده گفته باشد
CR2016 1.6 میلی‌متر بعضی لپ‌تاپ‌ها و بردهای کوچک

برای مقایسه‌ی دقیق‌تر، مقاله‌ی تفاوت باتری CR2032 و CR2025 را بخوانید. اگر مدل لازم را می‌خواهید، باتری سکه‌ای 3 ولت CR2032 کیاسل مناسب بیشتر مادربردها است.

علائم خرابی باتری بایوس مادربرد

وقتی باتری بایوس مادربرد ضعیف می‌شود، این نشانه‌ها را می‌بینید:

  • تاریخ و ساعت بعد از خاموش کردن کامپیوتر ریست می‌شود.
  • پیام CMOS checksum error یا CMOS battery low هنگام بوت ظاهر می‌شود.
  • تنظیمات بایوس به حالت پیش‌فرض برمی‌گردد.
  • ترتیب بوت عوض می‌شود و ویندوز دیرتر بالا می‌آید.
  • به‌خاطر تاریخ اشتباه، مرورگر خطای گواهی امنیتی سایت‌ها را نشان می‌دهد.
  • گاهی با هر بار روشن شدن، سیستم از شما می‌خواهد کلید F1 یا Del را بزنید.

اگر فقط یکی از این علائم را دارید هم احتمال خرابی باتری بالا است. اما قبل از تعویض، ولتاژ را بسنجید تا مطمئن شوید.

خطای CMOS checksum یعنی چه؟

هنگام روشن شدن، بایوس مقدار ذخیره‌شده‌ی تنظیمات را با یک عدد کنترلی مقایسه می‌کند. اگر تنظیمات به‌خاطر خالی شدن باتری بایوس مادربرد پاک یا خراب شده باشد، این دو عدد نمی‌خوانند. بایوس هم پیام CMOS checksum error را نشان می‌دهد.

معمولاً با زدن کلید F1 یا Del وارد بایوس می‌شوید و تنظیمات پیش‌فرض را ذخیره می‌کنید. کامپیوتر بالا می‌آید، ولی مشکل با خاموش کردن بعدی دوباره برمی‌گردد. پس تا باتری عوض نشود، خطا ادامه دارد.

دو دلیل دیگر هم کم‌پیش‌آمد نیست: بایوس خراب شده باشد یا اتصال کوتاه روی مادربرد وجود داشته باشد. اگر با باتری نو هم خطا ماند، مادربرد را به تعمیرکار نشان دهید.

چطور سالم بودن باتری را بسنجیم؟

ساده‌ترین راه، مولتی‌متر دیجیتال است. باتری را از سوکت درآورید و سنجش را انجام دهید:

  1. مولتی‌متر را روی ولتاژ DC و بازه‌ی 20 ولت بگذارید.
  2. پراب قرمز را به سطح بالایی باتری بزنید. این طرف قطب مثبت است.
  3. پراب مشکی را به بدنه‌ی پشتی باتری بزنید.
  4. عدد را بخوانید. باتری نو حدود 3 ولت یا کمی بیشتر نشان می‌دهد.

اگر عدد به حدود 2.8 ولت یا کمتر برسد، زمان تعویض باتری بایوس مادربرد رسیده است. باتری‌ای که در حالت بی‌باری عدد خوبی نشان می‌دهد هم ممکن است زیر بار ضعیف باشد. پس اگر علائم را دارید و ولتاژ مرزی است، باتری نو بگذارید.

تعویض باتری بایوس مادربرد در کیس

در کامپیوتر رومیزی تعویض چند دقیقه بیشتر نمی‌برد. به ابزار خاصی هم نیاز ندارید.

  1. کامپیوتر را خاموش کنید و کابل برق را از پریز و منبع تغذیه درآورید.
  2. درب کیس را باز کنید و دستتان را به بدنه‌ی فلزی بزنید تا بار الکتریسیته‌ی ساکن تخلیه شود.
  3. سوکت باتری را روی مادربرد پیدا کنید. معمولاً کنار کارت گرافیک یا نزدیک تراشه‌ی جنوبی است.
  4. زبانه‌ی فلزی کنار باتری را کمی فشار بدهید تا باتری بیرون بپرد.
  5. باتری نو CR2032 را با سطح نوشته‌دار و قطب مثبت رو به بالا در سوکت بگذارید.
  6. باتری را فشار بدهید تا جا بیفتد، درب کیس را ببندید و کامپیوتر را روشن کنید.

جهت قرارگیری باتری بایوس مادربرد CR2032 در سوکت مادربرد با قطب مثبت رو به بالا

یک نکته‌ی جانبی: درآوردن باتری برای چند دقیقه، بایوس را ریست می‌کند. تعمیرکارها گاهی برای پاک کردن تنظیمات اشتباه از همین روش استفاده می‌کنند. اگر می‌خواهید فقط تنظیمات پاک شود، قبل از گذاشتن باتری نو چند دقیقه صبر کنید.

بعد از روشن شدن، وارد بایوس شوید. تاریخ، ساعت و ترتیب بوت را دوباره تنظیم کنید و تنظیمات را ذخیره کنید. چون باتری را درآورده‌اید، بایوس به حالت پیش‌فرض برگشته است.

باتری مادربرد لپ‌تاپ

خیلی‌ها می‌پرسند باتری CMOS لپ‌تاپ کجاست. لپ‌تاپ‌ها دو حالت دارند:

  • باتری سکه‌ای با سوکت: مثل کیس معمولی است. فقط باید درب پشت را باز کنید.
  • باتری کوچک با کابل: یک باتری کوچک با دو سیم و یک کانکتور سفید به مادربرد وصل است.

قبل از باز کردن لپ‌تاپ، آن را خاموش کنید و باتری اصلی را جدا کنید. اگر لپ‌تاپ باتری داخلی دارد، اول کابل آن را از مادربرد درآورید. بعد باتری بایوس مادربرد لپ‌تاپ را با همان مشخصات عوض کنید.

اگر کانکتور داخل بدنه گیر کرده، به زور نکشید. بهتر است لپ‌تاپ را به یک تعمیرکار بسپارید تا کانکتور یا مادربرد آسیب نبیند.

اشتباهات رایج و عمر باتری

این خطاها باعث می‌شوند تعویض نتیجه ندهد:

  • استفاده از باتری قلمی یا نیم‌قلمی. اندازه‌ی آن با سوکت جور نیست و ولتاژش مناسب نیست.
  • گذاشتن CR2025 به‌جای CR2032. ضخامت کمتر باعث لق شدن و قطع و وصل شدن تماس می‌شود.
  • نصب برعکس باتری. همیشه سطح مثبت رو به بالا است، مگر اینکه روی مادربرد چیز دیگری نوشته باشد.
  • استفاده از باتری شارژی با ولتاژ متفاوت، مثل LIR2032.
  • باتری قدیمی و رها شده. باتری انبارشده هم کم‌کم خالی می‌شود.

عمر باتری بایوس مادربرد عدد ثابتی ندارد و معمولاً چند سال است. کامپیوتری که زیاد خاموش و بی‌برق می‌ماند، زودتر باتری می‌خواهد. بهتر است سال تعویض را در یادداشت گوشی بنویسید.

اگر برای کارگاه، فروشگاه کامپیوتر یا تعمیرگاه چندین باتری لازم دارید، خرید عمده باتری سکه‌ای هزینه را کم می‌کند.

جمع‌بندی: باتری بایوس مادربرد معمولاً CR2032 با 3 ولت است. اگر ساعت ریست می‌شود یا خطای CMOS می‌بینید، ولتاژ را بسنجید و در صورت نیاز با باتری نو هم‌مدل عوض کنید.

باتری CR2032 اصل برای مادربرد سفارش دهید

برای تعویض باتری بایوس مادربرد و لپ‌تاپ، باتری سکه‌ای CR2032 کیاسل را از ایران باتری ببینید و سفارش دهید.

سوالات متداول درباره باتری بایوس مادربرد

باتری بایوس مادربرد چند ولت است؟

باتری سکه‌ای مادربرد 3 ولت است. مدل رایج آن CR2032 است که وقتی نو باشد حدود 3 ولت یا کمی بیشتر نشان می‌دهد. اگر با مولتی‌متر ولتاژ آن به حدود 2.8 ولت یا کمتر برسد، بهتر است آن را عوض کنید، چون ممکن است ساعت و تنظیمات بایوس را نگه ندارد.

اگر باتری مادربرد خراب شود کامپیوتر روشن می‌شود؟

در بیشتر مادربردها بله. کامپیوتر با برق شبکه روشن می‌شود، ولی با هر بار قطع برق ساعت و تنظیمات بایوس به حالت کارخانه برمی‌گردد. ممکن است هنگام بوت خطای CMOS یا پیام تنظیم ساعت ببینید. بنابراین خرابی باتری معمولاً مزاحم است و به‌تنهایی کامپیوتر را خاموش نمی‌کند.

عمر باتری بایوس مادربرد چقدر است؟

عدد ثابتی وجود ندارد. باتری CR2032 در مادربرد معمولاً چند سال کار می‌کند. عمر آن به کیفیت باتری، مدت خاموش ماندن سیستم و دمای محیط بستگی دارد. اگر کامپیوتر زیاد به برق وصل نیست، باتری زودتر خالی می‌شود. تاریخ تعویض را یادداشت کنید.

می‌توانم به‌جای CR2032 از CR2025 استفاده کنم؟

قطر هر دو 20 میلی‌متر است، اما CR2025 نازک‌تر است. در سوکت مادربرد ممکن است لق بماند و تماس قطع و وصل شود. برای مادربرد همان CR2032 را بخرید. فقط وقتی سازنده‌ی مادربرد یا لپ‌تاپ مدل دیگری را مشخص کرده، از همان استفاده کنید.

بعد از تعویض باتری، چرا ساعت باز ریست می‌شود؟

چند دلیل دارد: باتری نو خراب یا مدل اشتباه باشد، جهت قطب‌ها برعکس گذاشته شده باشد، یا باتری درست در سوکت ننشسته باشد. ابتدا باتری را دوباره جا بزنید و ولتاژ را با مولتی‌متر بسنجید. اگر مشکل ماند، سوکت یا مادربرد را تعمیرکار بررسی کند.

باتری CMOS لپ‌تاپ را هم می‌شود عوض کرد؟

در بیشتر لپ‌تاپ‌ها بله، اما دسترسی سخت‌تر است. بعضی مدل‌ها باتری سکه‌ای با سوکت دارند و بعضی یک باتری کوچک با کابل و کانکتور. در مدل‌های بسته باید درب پشت را باز کنید. قبل از هر کاری لپ‌تاپ را خاموش و باتری اصلی را جدا کنید.